Zrozumiec stulecie

Narrator Dinera przysiadl na zabytkowych schodach w Odessie i z tej perspektywy spoglada na Europe XX wieku. Obserwuje przede wszystkim jej wschodnie i poludniowe rubieze - Rosje, Konstantynopol, Polske i Niemcy, a takze Balkany i Grecje. Jego uwage przyciaga wybijanie sie na niepodleglosc narodow Europy Srodkowo-Wschodniej, wojny na Balkanach, rewolucja w Rosji, wojny domowe w Hiszpanii i Grecji, wojna polsko-bolszewicka. Widzi, jak wydarzenia na peryferiach Europy odbijaja sie echem w jej pozostalych rejonach i wplywaja na wielka polityke, takze podczas II wojny swiatowej i zimnej wojny. Wiek XX kurczy sie w optyce Dana Dinera do swojej pierwszej polowy, polowy katastrof, ktore mialy naznaczyc cale stulecie. Swoja opowiesc autor snuje wokol antagonizmu swiatopogladow i wartosci: bolszewizmu i antybolszewizmu, rownosci i wolnosci, komunizmu i kapitalizmu, Wschodu i Zachodu. Na te linie podzialow nakladaja sie dazenia narodow do samostanowienia, nacjonalizmy. Na styku obydwu osi dochodzi do sprzegania, wzmacniania oddzialywan. Zrozumiec stulecie to esej historyczny spelniajacy wszystkie klasyczne wymagania gatunku. Autor przedstawia w nim wlasny pomysl interpretacyjny, formuluje mocne, wyraziste tezy, starannie wybiera omawiane zagadnienia. Nie stroni tez od pozornych dygresji, jak ta o wprowadzeniu na pola bitewne broni maszynowej, ktora pochlonela podczas I wojny swiatowej wielokrotnie wiecej ofiar niz oslawione gazy bojowe.