Kültür Bilinci

Kültür, bin bir suratli bir kavram Bukalemun sanki Neredeyse, kisilere göre farkli tanimi var. Ama iki nokta kesin Biri; kültür cultura, Latince kökenli bir kelime ve tarim demek kisaca. Kavram olarak da, bir toplumun duyus, düsünüs ve inanis birligini saglayan maddi ve manevi degerlerin tümü olarak tanimlanabilir. Kuskusuz bu tanim, yüzlerce tanimdan sadece biri. Kesin olan ikinci nokta ise; kültür kelimesinin kökeninin kült cult oldugu ve bu yapisiyla tapinma ve ibadet anlamina geldigidir. Demek ki kültür, bin bir surat ya da bukalemun olmasina ragmen, yine de vazgecilmez bir kavram. Toplumu toplum yapan özellikler, yasayislar, duyus ve düsünüsler bütünü. Ama kökeninde inanc var, tapinma var. Kültürün kültünde oldugu gibi Biz de bu calismaya basladigimiz zaman, bu kavramin önce bin bir suratiyla tanistik. zaman zaman bukalemun karakterine tanik olduk. Sonunda da, ondan vazgecilemeyecegini, kültürsüz kisi ve toplumun olmayacagini anladik. Öyleyse, bu vazgecilmez kavrami, yani hayat pratigimizin diger adi olan kültürü nasil anlamali, nasil anlatmaliydik Önce kültürün sözlük anmalari ve kavram olarak tanimlari üzerinde durduk. Kelime ve kavram olarak kültürün tarihine bir göz attik. Dogulu ve Batili bircok düsünür ve bilim adaminin bu kavrama yükledigi anlamlari gözden gecirdik. Kültür söz konusu olunca, onun ikiz kardesi medeniyeti görmezlikten gelemezdik. Bu kavrami da türevleriyle ve yer yer karsilastirmali olarak ele aldik. Kelime ve kavram olarak medeniyeti medeniliki, moderni, modernizmi aciklamaya calistik. Medeniyetlerin dogusu, dinamikleri, ölüm ve kültür-medeniyet iliskisi üzerinde durduk. Ayrintilara girmeden, kültür ve medeniyetin önemini, birlikteligini ve aralarindaki iliskiyi ortaya koymaya calistik. Ziya Gökalp, Türkiye Cumhuriyetinin fikir babasi olarak kabul edilir. Bu nedenle Gökalpin kültür ve medeniyete bakisi önemlidir. Ayrica bir sosyologdur o. Türkiye Cumhuriyetinin temeli kültürdür gibi de bir iddia var. Bu iddia, gercekleri ne denli yansitiyor; Gökalpi izleyen cizgide konuya kisaca deginmek istedik. Kültürün özellikleri ve unsurlari ile birlikte, kültür ve teknik konusu üzerinde de durmak geregini duyduk. Tekniki Maddi Kültür olarak niteleyenler olunca, kültür ve teknik iliskisine egilmek kacinilmaz oldu. Kitabin birinci bölümü, daha cok kavramlara ayrildi. Öncelikli olarak kavramlarin anlasilmasi amaclandi. Bu nedenle biraz teknik bir bölüm oldu. Kitabin ikinci bölümünde, kültürümüzün temel sorunlarina -buna sapmalar da denebilir- egilmeye calistik. Bu bölümde ele aldigimiz baslica konu basliklari sunlar Kitle kültürü, popüler kültür, alt kültür. Yüceltme kültürü, kültür soku, atalarin kültürü, küldür dini, ulusal ve evrensel kültür, kültürel degisimler, kültür emperyalizmi, maddi ve manevi kültür. Bu bölümlerde üzerinde durmak istedigimiz, ama duramadigimiz daha baska kültür sorunlari da vardi. Sözgelimi sokak kültürü, medya kültürü, Dogu-Bati kültür karsilastirmalari, ideoloji ve kültür iliskisi, aydininin kültürel altyapisi gibi konulara, editörün belirledigi sinirlarin cok cok asilacagi ortadayken girilemedi. Kitabin son bölümünde ise, Islam kültürü, özellikleri, kaynaklari ve kodlari ile, ayrintilara girilmeden hedef okuyucu kitlesi olan genrcler düsünülerek ortaya konmaya calisildi. Kitabin sonunda, ilgilenenler icin bir de Kaynaklar eklendi. Kuskusuz kitap, yillari getirdigi bir birikimin meyvesidir. Iki-Üc aylik bir süre icerisinde yazildi, ama mevcut bir birikime yaslanarak Amac; genclerimize bir kültür bilinci kazandirmak; kültür üzerine, kültürel degerler üzerine düsünmelerini saglamaktir. Bu amaca ulastigimi oranda kendimizi hayirli bir is yapmis sayavak ve bundan dolayi mutlu olacagiz. Hasan Ali Kasir, Erzurum, 1993 ICINDEKILER BIRINCI BÖLÜM KAVRAMLARIN DÜNYASI 1. Kültür Kavraminin Tarihce ve Tanimi a Tarihce b Sözlüklerde kültür c Kültür kavrami d Kültürün anlam katmanlari e Cemil Meric ve kültür 2. Medeniyet Uygarlik a Tanim b Medeniyetlerin dogusu ve dinamikler c Kültür. medeniyet iliskisi d Nedeniyet ve medenilik e Ziya Gökalpe göre kültür ve medeniyet f Türkiye cumhuriyetinin temeli kültür müdür g Medeniyetlerin ölümü 3. Kültürün Özellikleri 4. Kültürü Olusturan Unsurlar 5. Kültür ve Teknik IKINCI BÖLÜM TEMEL KÜLTÜREL SORUNLAR 1. Kitle Kültürü 2. Popüler Kültür 3. Alt Kültür 4. Yüceltme Kültürü 5. Kültür Soku 6. Atalarin Kültürü 7. Kültür Dini 8. Ulusal ve Evrensel Kültür 9. Kültürel Degisimler 10. Kültür Emperyalizmi 11. Maddi ve Manevi Kültür ÜCÜNCÜ BÖLÜM ISLAM KÜLTÜRÜ 1. Giris 2. Islam Kültürünün Özellikleri a Iman b Bilgi c Hosgörü d Evrensellik e Etkileme gücü ve etkilenme kabiliyeti f Yararlilik g Birliktelik 3. Islam Kültürünün Kaynaklari a Kuran b Sünnet c Tasavvuf d Tarih e Örf ve adetler f Islami ilimler 4. Kütlür Kodlari 5. Kültür Dini